Boom en schutting bij de erfgrens: afstanden, kosten en takken

Een boom moet volgens de wet minimaal 2 meter van de erfgrens staan, gemeten vanaf het midden van de voet van de boom. Voor heesters en heggen is de afstand een halve meter (artikel 5:42 BW). Een schutting tot 1 meter hoog mag je in de regel zonder vergunning plaatsen; achter de voorgevel vaak tot 2 meter.

Hoe ver moet een boom van de erfgrens staan?

Artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek zegt: het is niet toegestaan om binnen 2 meter van de grens met het erf van een ander bomen te hebben, en binnen een halve meter heesters of heggen. Die afstand meet je voor een boom vanaf het midden van de stam bij de grond, niet vanaf de rand van de kroon.

Er zijn uitzonderingen:

• De buren hebben toestemming gegeven. Het Juridisch Loket raadt aan zo'n afspraak bij de notaris in een akte te zetten, zodat die ook voor volgende eigenaren duidelijk is (Juridisch Loket).
• Het buurerf is een openbare weg of openbaar water. Grenst jouw tuin aan de stoep of de straat, dan mag je aan die kant dus wel een boom dichter bij de grens zetten.
• Een gemeentelijke verordening of plaatselijke gewoonte staat een kleinere afstand toe. Vraag dat na bij je gemeente.
• De boom of heg is niet hoger dan de scheidsmuur tussen de erven (artikel 5:42 lid 3 BW). Met "muur" bedoelt de wet elke ondoorzichtige afscheiding van steen, hout of ander geschikt materiaal (artikel 5:43 BW). Een dichte houten schutting telt dus mee.
• Verjaring. Staat de boom er al meer dan 20 jaar en werd pas daarna bezwaar gemaakt, dan mogen de buren hem laten staan (Juridisch Loket; de algemene termijn van 20 jaar staat in artikel 3:306 BW). Meer hierover op /erfgrens-verjaring/.

Let op de schadevergoeding. Staat een boom te dicht bij de grens, dan hoeft de eigenaar alleen de schade te vergoeden die is ontstaan nadat hij is aangemaand om het op te lossen (artikel 5:42 lid 4 BW). Klaag dus op tijd en op schrift.

Voor het kappen van een boom kan de gemeente eigen regels hebben. Check dat bij de gemeente voordat een boom weg moet.

Leibomen op de erfgrens

Leibomen worden vaak juist bij de grens gezet als groene schutting. De wet maakt voor leibomen geen uitzondering: het zijn bomen, dus de afstand van 2 meter geldt. Ze mogen wel dichterbij als de buren toestemming geven, als de leibomen niet hoger zijn dan de scheidsmuur, of als het recht om verwijdering te eisen is verjaard. Leg toestemming vast, want nieuwe buren kunnen er anders over denken.

Overhangende takken en wortels

Artikel 5:44 BW regelt twee dingen:

• Takken. Hangen takken van de buren over je erf, dan vraag je eerst of de buren ze verwijderen. Doen ze dat na aanmaning niet, dan mag je de overhangende takken zelf wegsnijden en houden.
• Wortels. Wortels die op jouw erf doorschieten, mag je weghakken en houden, zonder eerst te vragen.

Het Juridisch Loket adviseert: vraag het eerst mondeling, daarna per aangetekende brief of e-mail, en geef 6 weken. Snoeikosten betaal je volgens het Juridisch Loket in principe zelf, omdat de wet daar niets over zegt. Bij wortels mag de boom niet in gevaar komen, anders betaal je mogelijk schade. Vallende bladeren zijn volgens het Kadaster juridisch geen onaanvaardbare hinder.

Schutting op de erfgrens: mag dat zonder vergunning?

Iedere eigenaar mag zijn erf afsluiten (artikel 5:48 BW). Voor de vergunning gelden twee grenzen:

• Een erf- of perceelafscheiding tot 1 meter hoog is vergunningvrij (artikel 2.29 Bbl).
• Tot 2 meter mag ook zonder vergunning als de afscheiding staat op een erf met een gebouw waar hij bij hoort, en achter de voorgevel staat (IPLO). Deze regel staat in het tijdelijke deel van het omgevingsplan (de bruidsschat). Check dus ook het omgevingsplan van je gemeente.

Hoger dan 2 meter, of hoger dan 1 meter voor het huis, is in principe vergunningplichtig.

Schutting op eigen grond: afstand tot de erfgrens

In Boek 5 BW staat geen minimale afstand voor een schutting op eigen grond. Je mag hem dus vlak naast de grens zetten. Zet je hem precies óp de grens, dan staat hij voor de helft op de grond van de buren en heb je hun medewerking nodig. Wil je zeker weten waar de grens loopt voordat je palen slaat, dan kan het Kadaster de grens uitzetten met een grensreconstructie (in 2026 vanaf € 559). Lees meer op /erfgrens/.

Wie betaalt de schutting op de erfgrens?

In een aaneengebouwd deel van een gemeente (een dorp of stad met huizen dicht bij elkaar) mag elke eigenaar eisen dat de buur meewerkt aan een scheidsmuur van 2 meter hoog op de grens. De kosten delen jullie dan gelijk. Een verordening of plaatselijke gewoonte kan de hoogte of vorm anders regelen. Is een van de twee erven zelf een openbare weg of openbaar water, dan geldt deze regel niet (artikel 5:49 BW). Buiten die situatie gaat de wet niet uit van gedeelde kosten. Maak dan zelf afspraken, het liefst op papier.

Zo check je het zelf

1. Bekijk perceel en kadastrale grens op de luchtfoto met /kadastrale-gegevens-opzoeken/. Hoe dicht bij de lijn staan bomen en schutting?
2. Meet ter plekke de afstand van het midden van de stam tot de schutting. Onthoud dat de schutting niet altijd op de echte grens staat.
3. Kijk op historische luchtfoto's van het Kadaster hoe lang de boom er al staat.
4. Vraag bij de gemeente of er een verordening is met een kleinere afstand, en of je voor kappen een vergunning nodig hebt.

Vragen voor de verkoper, makelaar of notaris

• Van wie is de schutting: van u, van de buren of van allebei? Staat hij op de grens?
• Hoe lang staan de bomen en heggen bij de grens er al?
• Hebben de buren ooit geklaagd over bomen, takken of wortels?
• Is er schriftelijke toestemming of een akte over bomen binnen 2 meter van de grens?
• Zijn er afspraken over onderhoud of kosten van de schutting?

Veelgestelde vragen