Snippergroen: als een stuk van de tuin van de gemeente is

Snippergroen is een klein stuk grond van de gemeente, vaak een strook groen naast een tuin of langs de stoep, dat direct aan particuliere grond grenst. Veel bewoners hebben zo'n strook ooit bij hun tuin getrokken: met toestemming, met een huurcontract of gewoon zonder iets te vragen. Daardoor lijkt de tuin groter dan het perceel dat je koopt.

Wat telt als snippergroen?

Er is geen landelijke wettelijke definitie; elke gemeente heeft eigen beleid. De Nota Snippergroen Zuidplas 2025 is een goed voorbeeld. Daar is grond snippergroen als hij:

• eigendom is van de gemeente;
• klein is (kleiner dan 100 m²);
• niet bij de hoofdgroenstructuur hoort en weinig functie heeft voor de openbare ruimte;
• direct grenst aan particulier eigendom.

Gemeenten zijn zuinig op zulke stroken. Zuidplas noemt als redenen om op te treden tegen gebruik zonder afspraak: de bescherming van gemeentelijk eigendom, het risico op verjaring, gelijke behandeling van inwoners en de kwaliteit van de openbare ruimte, zoals groen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit.

Snippergroen kopen

Je doet een aanvraag bij de gemeente. Die toetst aan haar beleid. Oosterhout kijkt bijvoorbeeld naar kabels en leidingen, de groenstructuur in de buurt en verkeersveiligheid en probeert binnen 6 tot 8 weken uitsluitsel te geven (gemeente Oosterhout). Zuidplas verkoopt of verhuurt geen snippergroen waar kabels of leidingen van nutsbedrijven of de gemeente in de grond liggen, tenzij de eigenaar van die leiding uitdrukkelijk toestemming geeft.

Gaat de koop door, dan teken je een koopovereenkomst en maakt de notaris de koop officieel met een akte. Daarna meet het Kadaster de nieuwe grens in (Kadaster). Tot dat moment is de grens voorlopig. Bij grond van de gemeente kan de landmeter er volgens het Kadaster voor kiezen alleen de gemeente uit te nodigen om de grens aan te wijzen. Je krijgt dan een brief met de voorgestelde grens en hebt maximaal 6 weken om bezwaar te maken (Kadaster: erfgrenzen definitief vastleggen). Wat de grond kost, verschilt per gemeente; zoek de grondprijzenbrief of het snippergroenbeleid van je gemeente op.

Snippergroen huren

Als verkopen niet kan of de gemeente het niet wil, is huur soms een optie. Let goed op de voorwaarden. In Zuidplas mag je op gehuurd snippergroen niet bouwen. Nieuwe huurcontracten zijn daar persoonsgebonden en gaan niet automatisch over op de nieuwe eigenaar van het huis. Verkoop je het huis, dan moet je de huur opzeggen, en de gemeente is niet verplicht de grond opnieuw te verhuren (Nota Snippergroen Zuidplas 2025).

Terugvorderen: wat doet de gemeente bij gebruik zonder toestemming?

De eigenaar van een zaak mag die opeisen van iedereen die haar zonder recht houdt (artikel 5:2 BW). Dat geldt ook voor de gemeente. Zuidplas beschrijft twee routes:

1. Legaliseren. De gebruiker mag de grond kopen of krijgt een huurovereenkomst. Dan kan er geen verjaring meer ontstaan.
2. Beëindigen. De gebruiker krijgt per brief 8 weken om de grond vrijwillig en op eigen kosten te ontruimen, en daarna nog een kans. Gebeurt er niets, dan start de gemeente een procedure bij de rechter. De kosten daarvan verhaalt Zuidplas op de gebruiker.

Andere gemeenten kunnen andere termijnen hanteren. Zuidplas brengt het gebruik van haar grond in kaart door luchtfoto's en kadastrale kaarten over elkaar te leggen. Een strook die je nu zonder afspraak gebruikt, valt dan dus op.

Verjaring van gemeentegrond

Ook snippergroen kan door verjaring van de gebruiker worden. Na 20 jaar verjaart de vordering van de eigenaar om de grond terug te krijgen (artikel 3:306 BW) en wordt de bezitter eigenaar (artikel 3:105 BW). Dan moet het wel om echt bezit gaan, niet om gebruik met toestemming of huur.

Twee uitspraken van de Hoge Raad zijn hierover belangrijk:

• 2017. Bewoners hadden een strook bosgrond van de gemeente achter hun tuin omheind, met een hek dat alleen zij konden openen, en er onder meer boshutten op gezet. Dat was openbaar en ondubbelzinnig bezit. Het hoeft niet zo te zijn dat de gemeente het echt wist; het moet naar buiten toe kenbaar zijn (ECLI:NL:HR:2017:309).
• 2024. Een gemeente vond dat voor publieke grond een strengere maatstaf moest gelden. De Hoge Raad zei: daar is geen aanleiding voor. Wel moet rekening worden gehouden met de publieke bestemming van de grond (ECLI:NL:HR:2024:1606).

Is de grond verjaard, dan is het verhaal soms nog niet klaar. In de uitspraak uit 2017 noemt de Hoge Raad de mogelijkheid van een schadevordering van de oude eigenaar tegen degene die door verjaring eigenaar werd. Zuidplas schrijft in haar nota dat de gemeente bij een beroep op verjaring altijd onderzoekt of ze schadevergoeding kan vorderen, in geld of door teruglevering van de grond. Verjaring komt ook niet vanzelf in het Kadaster: een notaris of de rechter moet het vaststellen (Kadaster). Meer uitleg op /erfgrens-verjaring/.

Zo check je het zelf

1. Zoek het adres op in /kadastrale-gegevens-opzoeken/ en kijk of de tuin op de luchtfoto groter is dan het perceel.
2. Zie je een strook buiten de lijn, vraag de verkoper of het snippergroen is en of er een huur- of koopafspraak is.
3. Zoek het snippergroenbeleid van de gemeente op (zoek op "snippergroen" plus de naam van de gemeente).
4. Vraag de gemeente of de strook te koop is en wat het kost, nog voor je biedt.
5. Laat de notaris in de koopakte opnemen wat er met de strook gebeurt.

Vragen voor de verkoper, makelaar of notaris

• Hoort de hele tuin bij het kadastrale perceel? Zo niet, welk deel is van de gemeente?
• Huurt u die strook? Mag ik het contract zien, en gaat het over op de koper?
• Heeft de gemeente ooit een brief gestuurd over gebruik van haar grond?
• Is de strook al door verjaring van u geworden, en is dat vastgelegd bij de notaris en het Kadaster?
• Wat staat er in de koopakte als de gemeente de strook terugvraagt?

Veelgestelde vragen