Carport, overkapping en tuinhuis: wanneer heb je een vergunning nodig?

Een carport, overkapping, veranda of tuinhuis mag vaak zonder vergunning, als het in de achtertuin staat. In de wet heet zo'n bouwwerk een bijbehorend bouwwerk. Het moet dan op de grond staan, in het achtererfgebied liggen, meer dan 1 m van de straat of ander openbaar gebied staan en niet hoger zijn dan 5 m (IPLO). Staat het aan de voorkant van het huis, in het voorerfgebied? Dan heb je altijd een vergunning nodig.

Carport, overkapping en tuinhuis: allemaal een bijbehorend bouwwerk

Het Bbl noemt een bijbehorend bouwwerk: een uitbreiding van het huis, of een gebouw of ander bouwwerk met een dak dat bij het huis hoort (Bbl, bijlage I). IPLO noemt als voorbeelden uitbouwen, aanbouwen, garages, tuinhuisjes en carports (IPLO).

Het gebruik moet het wonen in het huis ondersteunen, zoals een garage, berging, bijkeuken of hobbyruimte (IPLO). Een tuinhuis dat je als losse woning verhuurt, past daar dus niet bij.

Carport vergunning: voor of achter het huis?

De plek is het belangrijkst. Het Bbl verdeelt het erf in twee stukken (Bbl, bijlage I):

• Achtererfgebied: het erf achter een lijn die 1 m achter de voorkant van het huis loopt, evenwijdig aan de straat of ander openbaar gebied.
• Voorerfgebied: al het andere erf. Bij een hoekhuis is dat vaak ook de zijtuin langs de straat.

Een carport, overkapping of tuinhuis in het voorerfgebied heeft volgens de standaardregels altijd een vergunning nodig (IPLO stappenplan). Een carport naast het huis, met de voorkant gelijk aan de voorgevel, staat dus vaak in het voorerfgebied.

Overkapping vergunning: de regels in de achtertuin

In het achtererfgebied mag je vergunningvrij bouwen als je aan alle regels voldoet. Die regels komen uit de bruidsschat in het omgevingsplan (IPLO):

1. Het bouwwerk staat op de grond.
2. Het ligt in het achtererfgebied.
3. Het staat meer dan 1 m van openbaar toegankelijk gebied, zoals de weg, een park of water.
4. Het is niet hoger dan 5 m.
5. Het heeft geen dakterras of balkon, en geen verblijfsruimte op de eerste verdieping of hoger.

Daarnaast gelden regels voor hoogte en oppervlakte (IPLO stappenplan):

• Tot 4 m van het oorspronkelijke huis: niet hoger dan 5 m, en niet hoger dan het huis. Binnen die 4 m mag je ook niet hoger bouwen dan 0,3 m boven de vloer van de eerste verdieping.
• Verder dan 4 m van het huis: 3 m hoog mag altijd. Hoger kan alleen met een schuin dak van minstens twee dakvlakken, een dakvoet van hooguit 3 m en een nok van hooguit 5 m. De nokhoogte hangt ook af van de afstand tot de perceelsgrens. Het gebruik moet daar ondergeschikt zijn, zoals een berging, garage of plantenkas.
• Oppervlakte: alle bijgebouwen samen mogen niet te veel van het achtererfgebied innemen. Bij een gebied tot 100 m² is dat de helft. Bij een groter gebied geldt een staffel, tot hooguit 150 m².

Een tuinhuis achterin de tuin mag dus meestal 3 m hoog zijn. Wil je een hoger tuinhuis met een plat dak, dan heb je een vergunning nodig.

De gemeente mag deze regels in het omgevingsplan aanpassen. Kijk daarom ook in het omgevingsplan van jouw gemeente.

Tuinhuis vergunning bij een monument of beschermd gezicht

• Aan, op of bij een monument (gemeentelijk, provinciaal of rijks) is een bijbehorend bouwwerk volgens de standaardregels vergunningplichtig voor het ruimtelijke deel (IPLO).
• In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht mag je alleen vergunningvrij bouwen op het erf aan de achterkant van het huis. Dat erf mag niet ook aan de zijkant liggen en niet naar de straat of ander openbaar gebied gekeerd zijn (IPLO).

Nederland heeft meer dan vierhonderd rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten (RCE).

Erfgrens, buren en andere regels

Bouwen op de erfgrens maakt een overkapping niet vanzelf vergunningplichtig. Wel kan de gemeente in het omgevingsplan regels hebben over de afstand tot de erfgrens (IPLO). Het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek blijft ook gelden. Lees meer op bouwen op de erfgrens.

Bouw je vergunningvrij, dan kunnen de buren geen bezwaar maken. Ze kunnen wel de gemeente vragen om te controleren of je je aan de regels houdt (Rijksoverheid). En ook zonder vergunning moet het bouwwerk voldoen aan de technische eisen van het Bbl.

Een los hek of een schutting is geen bijbehorend bouwwerk. Daarvoor gelden andere regels, die buiten deze pagina vallen. Zie bomen en schutting op de erfgrens.

Zo check je het zelf

1. Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.
2. Bepaal waar het achtererfgebied begint: trek een lijn 1 m achter de voorgevel, evenwijdig aan de straat. Let bij een hoekhuis ook op de zijkant.
3. Meet de afstand tot het oorspronkelijke huis, de hoogte en de oppervlakte van alles wat er al staat.
4. Reken met het IPLO-stappenplan hoeveel er nog bij mag.
5. Kijk in Regels op de kaart of de gemeente eigen regels heeft.
6. Staat er al een carport of tuinhuis? Vraag bij de gemeente het bouwdossier op.

Vragen voor de verkoper, makelaar of notaris

• Wanneer zijn de carport, overkapping of het tuinhuis gebouwd, en door wie?
• Is er een vergunning voor, of zijn ze vergunningvrij gebouwd? Mag ik de stukken zien?
• Hebben de buren ooit geklaagd over een van deze bouwwerken?
• Heeft de gemeente ooit een brief gestuurd over iets op het perceel?
• Staat er iets van de buren op mijn grond, of van mij op de grond van de buren?

Veelgestelde vragen